Kürt Özerkliği
12 July 2010 – 01:47 | No Comment

Fotoğrafta, Mustafa Kemal ve  Dersim’in Mebusu Diyap Ağa (22 Mart 1921). Diyap Ağa, Dersim’in ileri gelenlerinden etkili bir Kürt aşiret lideriydi. Mustafa Kemal ile Sivas Kongresi’nde tanışmışlardı. Kürt liderleri yanına çekmek isteyen Mustafa Kemal ile …

Okumaya devam edin »
Belge

Kürdistan Tarihine dair belgeleri bu bölümde bulabilirsiniz. Ayrıca elinizde belge varsa yayınlamamız için bize yollayabilirsiniz.

Kürdistan Tarihi

Kurdistan Tarihi konularını bu kategoride bulabilirsiniz. Bazı yazıları diğer kayegorilerle de ilişkilendirilmiştir.

Kürt Devletleri

Tarih boyunca kurulmuş Kürt Devletlerinin, Hanedanlıklarının ve Yerel Hukükümetlerin bir kısmını bu kategoride bulabilirsiniz.

Kürt Edebiyatı

Kürt Edebiyatı, Edebiyat Tarihi ve Kürtlerin yayımladığı tarihi gazeteler bu bölüm altında toplanacaktır

Video

Bu kategori müzik ağırlıklıdır. Farklı videolara da yer verilecektir.

Anasayfa » Kürdistan Tarihi

150′likler “Yüzellikler”

tarafindan 30 November 2009 – 18:18 tarihinde eklendiBenim de diyeceğim var

Lozan Anlaşması’na göre, Türkiye genel af ilan edecekti. Ancak, Türkiye’nin, vatan karşıtı çalışmaları çok belirgin olan 150 kişiyi bu genel affın dışında tutma hakkı vardı. Bunlar sınır dışı edildiler. Bu 150 kişiye, yakın tarihimizde“Yüzellilikler” dendi. Bunlar arasındaki Kürtlerin tümü politik işlevler yüklendiler.

Dersim’li Bahriye Eski Nazırı Kürt Hamdi Paşa, – Cakacı Hamdi- Mısır’a sığındı ve oradan Arnavutluk’un Tiran şehrine geçti. Büyük olasılıkla orada öldü.

Mevlânzade Rıfat Bey, Suriye’ye geçti. Gazeteci ve siyaset adamı olan Rıfat Bey, “Serbesti” gazetesinin sahibiydi. 24 Mart 1919 tarihli “Hukuku Beşer” gazetesinde, Kuvayi Milliyeci’ler aleyhindeki yazısı Mustafa Kemal’ı çok kızdırdı. Komutan ve subaylar için “ ali safihler ”, “haydut başları” deyimlerini içeren bu yazı, onun 150likler arasına girmesinde büyük rol oynadı. 1930’da Halep’te öldü.

Kürt Mustafa Paşa için, yakın dönem tarih ve araştırmacıların büyük bölümü “Nemrut Mustafa Paşa” deyimini kullanırlar. Süleymaniyeli olan Mustafa Paşa, Irak’ta Şeyh Mahmud Berzenci’nin Kürt Hükümetinde yer aldı ve orada öldü

150likler listesinde yer alan Kürtlerden Adana’daki “Fanizade”lerden üç kişi vardı.Aslen Kürdistan’ın Revanduz şehrinden olan bu aile babaları Şeyh Mehmed Efendi’nin 1840′lı yılların başında sürgün edilerek Tarsus’ta mecburi iskana tabi tutulmasında dolayı birçok araştırmacı tarafından Adanalı bilinir. İyi yetişmiş bir mutasavvıf olan Şeyh Mehmed’in 6 oğlu vardı.

Fanizadelerden en büyük kardeş Kerim Fani Doğan’dır (1826-1934). 1870′li yıllarda Osmanlı saltanatına muhalif faaliyetlerinden dolayı Sarıkamış’a, oradan da sırasıyla Muş vilayetine ve Ginc(Kaleköy) mutasarrıflığına sürüldü. 1926 yılında Şeyh Said başkaldırısı nedeniyle tam yüz yaşındayken bu kez Cumhuriyet idaresi tarafından Konya’nın Ermenek ilçesine sürüldü. Soyadı kanunundan sonra Doğan soyadını aldı. 1934 yılında 108 yaşındayken Ermenek’te öldü. Zeynel Abidin Fani (1884-1938), İstanbul Hukuk Fakültesinde müderristi. Osmanlı Meclisi Mebusanı’na Adana milletvekili olarak seçildi. Hürriyet ve İtilaf Fırkası Genel Sekreterliği yaptı. Kürdistan Teâli Cemiyeti’nin kapatılmadan önceki son Genel Sekreteri’ydi. İlk kürt bayrağı Zeynel Abidin Fani tarafından hazırlanarak Kürdistan Teâli Cemiyeti kimliklerine bastırıldı, kendisinin Genel Sekreterliği döneminde cemiyet üyelerine dağıtıldı. 1924 yılında 150′liklere dahil edilerek vatandaşlıktan atıldı. Fransa’ya gitti, oradan Mekke’ye geçerek Mekke Şerifi Hüseyin ile birlikte ”Vahdettin’i Karşılama Komitesi” kurdu. İngilizlerin Suudi Hanedanı’na darbe yaptırarak Şerif Hüseyin’i yönetimden uzaklaştırmaları üzerine Mısır’a geçti. Daha sonra yakınlarının yaşadığı memleketi Revanduz’a döndü ve 1938 yılında Rewanduz’da öldü.

Ali İlmi Fani (1878-1964), 18 Nisan 1912 – Ağustos 1912 döneminde Osmanlı Meclisi Mebusanı’nda Kozan milletvekilliğine seçildi. “Ferda” ve “Rehber” gazetelerini çıkarırken İttihat ve Terakki karşıtlığı yaptı. Adana Resmi Gazetesi’nde müdürlük ve yazarlıkta bulundu. Ayrıca Adana’da yayınlanan “Anadolu” ve “Teceddüd” gazetelerine başyazarlık, Adana Lisesin’de edebiyat ve farsça öğretmenliği yaptı. Kürdistan Teâli Cemiyeti üyesiydi. 1924 yılında 150’liklere dahil edilerek vatandaşlıktan atıldı. Sonra kardeşi Mesud Fani ile birlikte “bağımsız” Hatay’a yerleşti. 1939 yılında Hatay’ın Türkiye’ye katılmasından sonra antlaşma gereği yeniden Türkiye vatandaşlığına geçti. Affından sonra yazarlığı ön plana çıkarılarak törenle karşılandı. Soyadı Kanunu’ndan sonra Bilgili soyadını aldı. Maraş lisesinde bir dönem felsefe öğretmenliği yaptı. 1964 yılında İstanbul’da öldü.

Dr. Mesut Fani “Bilgili” (1889-1979), Mersin’de yargıçlık ve ”Cebelibereket”(Osmaniye) mutasarrıflığı yaptı. Kürdistan Teâli Cemiyeti üyesiydi. Kürt Talebe-Hêvî Cemiyeti yayın organı Rojî Kurd‘a yazılar yazdı. 1924 yılında 150′liklere dahil edilip vatandaşlıktan çıkarılınca önce Suriye’ye, daha sonra Fransa’ya geçti. Dr. Mesut Fani Bilgili Paris’te hukuk doktoru oldu ve orada 1930 yılında L.Rodestein yayınevi tarafından yayınlanan “La Nation Kurde et Son Evolution Sociale” (Kürt Ulusu ve Sosyal Gelişimi) kitabını yazdı. 1938 yılında, 60 sayfalık ”Atatürkün Hayat Felsefesi” adlı kitabı yayınladı. 1939 yılından sonra Hatay’da avukatlık yaptı ve 1979 yılında orada öldü.

Alb. Selahattin Fani Doğan, 1919 yılında ingilizler tarafından Malta’ya sürüldü. 12 yıl sürgün yaşamından sonra salıverildi. İzmir’e yerleşerek orada öldü. Dr. Baki Bilgili (1879-1979), kardeşlerinin aksine kemalistlerle anlaştı. Adana’nın kurtuluşunda aktif roller oynadığı için Kurtuluş Savaşı Madalyası’yla ödüllendirildi. 1979 yılında İstanbul’da öldü.

Diğer Yazılar

Mela Ehmedê Batê
  • Kürt Özerkliği
  • Orta Anadolu’da ilk Kürt Yerleşim Bölgeleri
  • Musa Anter
  • KÜRT TEAVÜN VE TERAKKİ CEMİYETİ NİZAMNAMESİ
  • Yorumunuzu Girin!

    Yorum yapabilir, veya geri izleme yapabilirsiniz. Isterseniz yorumlara abone olabilirsiniz .

    Fikrinizi belirtmekten cekinmeyin.