Xan Mehmûd, Osmanlı’ya Başkaldırdı [1838]
20 December 2011 – 18:35 | Bir Yorum Var!

Kürdistan’ın doğusunda Safevi Hanedanlığı’nın, batıda Osmanlıların yükselişe geçtiği 16. yüzyılın ilk yarısı Kürdistan için de bir dönüm noktasıydı. Kürt Emirlikleri ve çeşitli Türkmen idareleri tarafından yönetilmekte olan Kürdistan, şiddetli saldırılar sonrası kısa bir süreliğine Safevilerin …

Okumaya devam edin »
Belge

Kürdistan Tarihine dair belgeleri bu bölümde bulabilirsiniz. Ayrıca elinizde belge varsa yayınlamamız için bize yollayabilirsiniz.

Kürdistan Tarihi

Kurdistan Tarihi konularını bu kategoride bulabilirsiniz. Bazı yazıları diğer kayegorilerle de ilişkilendirilmiştir.

Kürt Devletleri

Tarih boyunca kurulmuş Kürt Devletlerinin, Hanedanlıklarının ve Yerel Hukükümetlerin bir kısmını bu kategoride bulabilirsiniz.

Kürt Edebiyatı

Kürt Edebiyatı, Edebiyat Tarihi ve Kürtlerin yayımladığı tarihi gazeteler bu bölüm altında toplanacaktır

Video

Bu kategori müzik ağırlıklıdır. Farklı videolara da yer verilecektir.

Anasayfa » Kürdistan Tarihi, Türkiye Tarihi

49′lar Tutuklandı [17 Aralık 1959]

tarafindan 07 December 2011 – 17:33 tarihinde eklendiBenim de diyeceğim var

1959′da çoğu Ankara ve İstanbul’da oturan 40 Kürt aydını, ev ve işyerlerine aynı anda düzenlenen baskınlar sonrasında tutuklandı. “Yabancı devletlerin müzahereti ile Türkiye Cumhuriyeti’ni bölmek”le suçlanan 40 Kürt aydınının davasına tutuksuz 10 sanık daha dahil edildi. İstanbul Merkez Kumandanlığı’nın Harbiye’deki binasında tutuklu bulunan bu aydınlardan Ankara Hukuk Fakültesi öğrencisi Mardinli Mehmet Emin Batu’nun hücresinde ölü bulunması üzerine toplam sanık sayısı 49 olunca, dava “Kırkdokuzlar Davası” olarak adlandırıldı. Daha sonra dava dosyasına biri tutuklu iki kişi daha eklendiyse de, dava hep aynı adla anıldı. Aralarında Musa Anter, Sait Kırmızıtoprak, Şerafettin Elçi, Naci Kutlay ve Kemal Burkay gibi Kürt aydınlarının da bulunduğu davanın yargı süreci yaklaşık 8 yıl sürdü. Bu davanın savunmaları Kuzey Kürtleri’nin ilk resmi kamusal talepleri olarak kayıtlara geçti.

İstanbul’daki 28. Tümen Komutanlığı 2 No’lu Askeri Mahkemesi’nde 3 Ocak 1961′de başlayan dava hakkında ilk karar 30 Nisan 1964′te verildi ve tüm sanıkların beraatine hükmedildi. Ancak karar savcılığın itirazı üzerine Askeri Yargıtay’ca bozuldu ve bu kez söz konusu aydınların ‘Milli duyguları yok etmeğe ve zayıflatmaya matuf bulunan cemiyet kurma ve bunu sevk ve idare etme ve faaliyetlerine katılma’ suçuyla yargılanmaları istendi. Bu yargı aşaması da 24 Eylül 1965′te verilen kararla son buldu ve kimi aydınlar ceza alırken, kimileri beraat etti. Ancak bu karar da Askeri Savcılığın beraatlere ilişkin itirazı üzerine Askeri Yargıtay’ca bozuldu ve dava hakkında son karar mahkemece 3 Mayıs 1968′de verildi. Bu kararla yine bir kısım sanıklar beraat ederken, diğerleri çeşitli cezalar aldı. Ancak Askeri Yargıtay Daireler Kurulu’nun kararı üzerine davanın yeniden görülmesiyle verilen bu hüküm, davanın zaman aşımına uğraması nedeniyle kesinleşmedi.

Aydınların bazıları önce Güney Kürdistan’daki kimi Kürt örgüt ve kadrolarıyla temas kurmakla suçlandı. Yine davanın ilk aşamalarında önemli delillerden biri olarak sanıkların çoğunun 13 Eylül 1959′da Ankara Gazi Orman Çiftliği’nde “Kürtçülük amaçlı” bir toplantı düzenlemiş olmalarına vurgu yapıldı. Ancak daha sonra davanın seyri bu aydınların dergi ve gazetelerdeki yazılarıyla aramalarda bulunan mektup ve kitapları üzerinde yoğunlaştı ve böylece ‘Milli hisleri zayıfiatıcı faaliyette bulunmak’ iddia ve hükmün temel öğesi oldu.

49′lar Davası’nda yargılanan isimler şunlardı:

1- Şevket Turan, (Mardin – Gülhane Tıp Akademisi Maliye Şube Müdürü ve Levazım Binbaşısı)
2- Naci Kutlay (Kars – Çamlıdere Devlet Hastanesi’nde Uzman Doktor)
3- Ali Karahan (Siverek – Avukat)
4- Koço Elbistan (Hassa – Kırıkhan’da ilçe doktoru)
5- Yavuz Çamlıbel (Doğubayazıt – Yedek Topçu Asteğmen)
6- Mehmet Ali Dinler (Cizre – Ankara Hukuk Fakültesi birinci sınıf öğrencisi)
7- Yusuf Kaçar (Dersim, Nazimiye – Birinci İnşaat Tekniker okulu öğrencisi)
8- Nurettin Yılmaz (Cizre – Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi)
9- Ziya Şerefhanoglu (Bitlis – Avukat)
10- Medet Serhat (Iğdır – İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi. 1963’te çıkarılan Deng dergisinin genel yayın yönetmeni. Kürtçülük suçlamasından 1965’te 1 yıl 4 ay ceza aldı. 1997 yılında Zagrep’te Uluslararası Avukatlar Toplantısına katıldı ve daha sonra Moskova’ya gitti. 1978 yılında Celal Talabani’nin lideri olduğu YNK’ye paralel olarak faaliyet gösteren İttihad-ı Vatan-ı Kurdistan isimli örgütün İstanbul temsilciliğine getirildi. 1979’da Kars’tan CHP milletvekili adayı
oldu. 1980 yılında geçici üye sıfatıyla TKP’ye katıldı. 1981’de komünizm ve Kürtçülük propagandası yaptığı iddiasıyla tutuklandı ve kısa bir süre sonra serbest bırakıldı. 1982 yılında Erzurum PKK davasında avukatlık yaptı. Aynı yıl Barış Derneği davasından tutuklandı ve 1983 Kasım ayında serbest bırakıldı. 1984 yılında Behçet Cantürk’ün avukatlığını yapmaya başladı. 1990 yılında kurulan Kürt Hak ve Özgürlükler Vakfı’nın kurucuları arasında yer aldı. 18-19 Aralık 1993’te Ankara’da yapılan Demokrasi Partisi kongresi için yapılan “Demokrasi Kurultayı İçin Çağrı” başlıklı bildiriyi imzalayanlar arasında yer aldı. 22. 11. 1994’te Erenköy’deki evinin önünde eski itirafçı ülkücülerden Bitlisli Tevfik Ağansoy tarafından öldürüldü.)
11- Hasan Akkuş (Urfa – İktisat fakültesi öğrencisi)
12- Örfi Akkoyunlu (Pötürge – Madeni eşya fabrikatörü)
13- Selim Kılıçoğlu (Varto – Kıdemli Üsteğmen)
14- Şahabettin Septioğlu (Palu – Yüksek ziraat mühendisi, Levazım Asteğmeni)
15- Said Elçi (Bingöl – Muhasebeci. 1 Haziran 1971’de TKDP lideriyken henüz aydınlatılamayan bir şekilde öldürüldü)
16- Sait Kırmızıtoprak (Dersim, Nazımiye – İstanbul Tıp Fakültesi son sınıf öğrencisi. Dr. Şivan adıyla biliniyor. Faik Bucak ile birlikte TKDP kurucuları arasında yer aldı. Said Elçi’nin öldürülmesinde rol oynadığı iddiasıyla 1971 sonlarında KDP tarafından infaz edildi)
17- Yasar Kaya  (Iğdır – İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi. 1963 yılında Deng dergisinin yazı işleri müdürlüğünü yaptı ve 23’ler davasında da yargılandı. 1993 yılında kurulan DEP’in başkanlığını, ardından Sürgünde Kürt Parlamentosu’nun başkanlığını yaptı)
18- Faik Savaş (Genç – İstanbul Hukuk Fakültesi öğrencisi.)
19- Haydar Aksu (Kiğı – Stajyer avukat)
20- Ziya Acar (Kulp – İstanbul Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi
21- Fadıl Budak (Diyarbakır – İstanbul Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi.)
22- Halil Demirel (İslahiye – Yardımcı Topçu Asteğmen)
23- Ferit Bilen (Diyarbakır – Kundura mağazası sahibi)
24- Esat Cemiloğlu (Diyarbakır – Yüksek ziraat mühendisi.)
25- Mustafa Nuri Direkçigil (Diyarbakır – Sağlık müfettişi)
26- Fevzi Avşar (Kars -  İstanbul Tıp Fakültesi öğrencisi)
27- Necati Siyahkan (Siverek – İstanbul Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi. 8 Aralık 2006’da Avukat olarak çalıştığı Ankara’da geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. )
28- Hasan Ulus (Erzurum)
29- Nazmi Balkaş (Lice – İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi öğrencisi)
30- Hüseyin Oğuz Üçok (Diyarbakır – İstanbul Tıp Fakültesi Diş Hekimliği öğrencisi)
31- Mehmet Nazım Çiğdem (Ankara – Boya ve İnşaat işleri ustası)
32- Fevzi Kartal (Van – Yedek asteğmen)
33- Mehmet Aydemir (Siverek – İstanbul Tıp Fakültesi öğrencisi)
34- Abdurrahman Efem Dolak (Diyarbakır – İleri Yurt gazetesinin sahibi ve Güven gazetesinin ortağı)
35- Musa Anter (Nusaybin – HEP’in kuruculuğunu ve İstanbul Kürt Enstitüsü’nün başkanlığını yaptı. 1937’den başlayarak öldürüldüğü 20 Eylül 1992’ye kadar sürekli olarak Kürt mücadelesinin önemli saflarında yer aldı ve sürekli olarak Kürtçülük yaptığı iddiasıyla yargılandı)
36- Canip Yıldırım (Diyarbakır – Avukat)
37- Emin Kotan (Muş – Elektrik muhasibi)
38- Ökkeş Karadağ (Maraş)
39. Muhsin Şavata (Malatya – Hayvan tüccarı. ‘Irk mülahazasıyla milli duyguları yok etmeye ve zayıflatmaya matuf faaliyette bulunmak’ iddiasıyla yargılandı.)
40- Turgut Akın (Ergani – Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi üçüncü sınıf örgencisi)
41- Sıtkı Elbistan (Hassa – Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi)
42- Şerafettin Elçi (Cizre – Hukuk Fakültesi 2. sınıf öğrencisi. 12 Mart 1971’de TDKP davasında yargılandı ve 8 ay hapis yattı. 1977’de AP’den milletvekili seçildi ve 1978’de CHP’ye transfer oldu. Kurulan kabinede Bayındırlık Bakanı olarak görev yaptı. Bu sırada “Kürt yoktur” resmi söylemine karşı 1978’de düzenlediği basın toplantısıyla Kürt olduğunu açıkladı. 12 Eylül 1980’de tutuklandı ve toplam 30 ay hapis yattı. Kürt-Kav’ın kurucuları arasında yer aldı ve vakfın başkanlığını yaptı. 1999’da kapatılan DKP’nin kurucu başkanıydı.
43- Mustafa Ramanlı (Beşiri – Ankara Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi)
44- Mehmet Özer (Siverek – Ankara Tıp Fakültesi son sınıf öğrencisi)
45- Feyzullah Demirtaş (Palu – Ziraat teknisyeni)
46- Cezmi Balkaş (Lice – Orman Fakültesi öğrencisi)
47- Halis Yokuş (Kars – İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi öğrencisi)
48- İsmet Balkaş (Lice – Tıp Fakültesi öğrencisi)
49- Sait Bingöl (Bingöl – İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğrencisi)

Yorumunuzu Girin!

Yorum yapabilir, veya geri izleme yapabilirsiniz. Isterseniz yorumlara abone olabilirsiniz .

Fikrinizi belirtmekten cekinmeyin.