Articles in Kürdistan Tarihi
Lozan Anlaşması’na göre, Türkiye genel af ilan edecekti. Ancak, Türkiye’nin, vatan karşıtı çalışmaları çok belirgin olan 150 kişiyi bu genel affın dışında tutma hakkı vardı. Bunlar sınır dışı edildiler. Bu 150 kişiye, yakın tarihimizde“Yüzellilikler” dendi. …
Yavuz sultan Selim Çaldıran Savaşı’ndan sonra ordusuyla İstanbul’a dönerken Amasya’da konakladı. Savaşta kendisini destekleyen Kürt beyleri ile 1515 yılında Amasya’da buluşarak Kürtlerin özerkliği karara bağladı. 1520 yılında Yavuz Sultan Selim’in ölümünden sonra yerine geçen oğlu …
Teşkilat-ı Mahsusa’yı,1913 yılında Enver Paşa kurdu. Doğrudan, Harbiye Nazırı Enver Paşa’ya bağlı, açık bir konumdan çok, gizli yanları olan bir örgüttür. “Bütün İslâmları bir bayrak altında toplayıcı Panislâmizm, Türk ırkını siyasi birlik …
19. yy sonu iç ve dış sorunların arttığı bir dönemdir. Mezopotamya ve Kürdistan’da huzursuzluklar vardır. Sultan Abdülhamid, Kürdistan’daki isyanları rahat bir şekilde bastırabilmek için, bölgeye askerlerini çabuk ulaştırmasını sağlayacak demiryollarının yapımına önem veriyordu. Anılarında …
Birinci Dünya Savaşı’nda aynı safta savaşan İngiltere, Fransa ve Çarlık Rusya, Ortadoğu’yu aralarında paylaşma hazırlıklarını yaptılar. Çalışmalar gizliydi. Aslan payını İngiltere ve Fransa alırken, Rusya’nın hoşnut olmasına da olanca dikkat gösterdiler. Savaşa girildiğinde Beyrut’ta …
1914 yılında Bitlis’in Hizan ilçesinde Mela Selim, Seyit Ali ve Şeyh Şahabettin’in öndeliğindeki bir başkaldırı kendini gösterdi.
Bunun sebeplerinden bazıları Balkan Savaşı sonrası geçimini hayvancılıkla sağlayan Kürdistan’da “Hayvan Vergisi”nin artırılması, vergilerini ödeyemeyen yoksul halka karşı yapılan …
İlk legal Kürt öğrenci derneği 1912’de çok sayıda Kürt öğrencinin okuduğu Halkalı Ziraat Mekteb-i Alisi’nde kurulan Kürt Talebe-i Hevi Cemiyeti’ydi. (Hevi ‘ümit’ demekti) Savaş dolayısıyla 1914’te ara verdiği faaliyetlerine 1919’da tekrar başlayan ve hükümetçe kapatıldığı …
Kürtler ilk hangi alfabeyi, ne zaman kullandıkları bilinmiyor ama bilinen birkaç alfabe var İstanbul Kürt Enstitüsü tarafından Kürtçe, Türkçe, İngilizce hazırlanan ‘Kürt dilini tanıyalım’ adlı kitapta şunlar sıralanıyor: 1- Çivi Yazısı, 2- Avesta Alfabesi, 3- …
Ereb Şemo ve Süryani asıllı İshak Maragulov 1929 yılında Ermenistan’da latin alfabesiyle yazı çalışmasına başlarlar. Okullarda ve Kürt köylerinde Kürtçe eğitim verirler. Onların latin alfabesi ile Celadet Bedirxan’ın kullandığı latin alfabesi arasında bazı farklılıklar vardır. …
Mevlana Halid, Süleymaniye’lidir. Asıl adı, Ebu’l Beha Ziyanüddin Halid bin Ahmed bin Huseyn eş-Şehrezuri el Kurdi’dir.Babası Pir Mikail “Şeş’en goşt” diye bilinen bir ehli tasavvuftur. Annesi ise Kürdistan’ın meşhur sufi ailesindendir. Mevlana Halid ilk eğitimini …
Halepçe Katliamı’ndan kurutulanlardan biri yaşadıklarını böyle dile getirmişti. İnsanlık tarihine kara bir leke olarak geçen Halepçe Katliamı’nın 21. yıldönümünde yaşamını yitirenleri rahmetle anıyor, katliamcıları ve suç ortaklarını lanetliyoruz.
Tarihler 16 Mart 1988′i gösterdiğinde Irak Hava Kuvvetleri’ne …
1919 ile 1921 sonu arasında Anadolu’da 23 isyan çıktı. Bu isyanların sadece dördü Kürtlerin oturduğu bölgelerde gerçekleşti ve sadece üçüne Kürt aşiretler katıldı. Bunlar Mayıs 1920 de Cemilê Çeto aşiretinin, 1920 Viranşehir’de Milli Aşiretinin ve …
1842 yılında Osmanlı Devleti’ne karşı bağımsızlık ilan eden ve statüsünü1846 yılındaki büyük çarpışmalara kadar koruyan Botan Emiri Mîr Bedirxan Bey’in 27 Temmuz 1847′de Eruh Kalesi’nde teslim oluşu ile Kürt birlikleri Osmanlı ordusuna karşı yenilmişti.
Osmanlı’nın Harput, Urfa, Diyarbekir, …
Kürdistan coğrafyası sahip olduğu jeo-stratejik önemden ve geçirdiği siyasal süreçlerden dolayı kesintisiz bir şekilde ayaklanmalara tanıklık etmiştir. Bu mevcut konum ve durum “bölünmüş, parçalanmış ve paylaşılmış” Kürdistan’ın tüm parçaları için geçerlidir.I. Dünya Savaşı’nda Müslüman …
Abdullah Çiftçi, Dersim İsyanı’nda görevli askerdi. Tam 69 yıl sonra 112 yaşına geldiğinde suskunluğunu bozdu ve yaşadıklarını anlattı. Bir hafta sonra da yaşamını yitirdi. Çiftçi, Atatürk’ün isyan çıkmaması için çaba gösterdiğini, ‘katliam emrini İnönü’nün verdiğini’ …
Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti, 19 Eylül 1908 tarihinde Şeyh Abdülkadir ve Prens Emin Bedirxan tarafından İstanbul-Vezneciler’de kuruldu. Farklı politik görüşleri birleştiren dernek çok sayıda üyeye sahip oldu. Derneğin programı şöyleydi: Okullar açmak, Kürtleri idarî ve yargı görevlerine atamak, Kürtçe dilini resmi dil olarak kabul ettirmek, Kurdistan’ın muhtelif şehirlerinde üniversiteler açmak, anadilde siyasi gazete ve dergiler çıkarmak, mecliste Kürt temsilcilerinin de sürekli olark bulunmasını sağlamak, Kürdistan’da ekonomiyi canlandırmak…
İlk Kürt gazetesi Kurdistan, 22 Nisan 1898′de Kahire’de yayın hayatına başladı. Mikdat Mithad Bedirxan tarafından çıkartılan gazetenin ilk beş sayısı Mısır’ın başkenti Kahire’de, 6-19 arası sayıları Cenevre’de, 20-23 arası sayıları Londra’da, 24-29 arası sayıları Folkston’da, …
Karahanlılar döneminin (840-1212) ünlü bilginlerinden ve ilk Türk dilbilgini olan Kaşgarlı Mahmud, 1072 yılında yazmaya başladığı Divan-ı Lügat’üt Türk’ü 1074′te tamamladı. Araplara, Türkçe’nin Arapça kadar zengin bir dil olduğunu göstermek amacıyla yazılan kitap, bir ansiklopedik …
6 Haziran 1913′te İstanbul’da yayına başlayan Roji Kurd dergisi 30 Ağustos 1913′te İstanbul Hükümeti tarafından yasaklandı ve yayımına son verildi. Süleymaniyeli Abdülkerim’in imtiyaz sahibi olduğu dergiyi Hêvi Kürt Talebe Cemiyeti desteklemekteydi.
İlk Kürtçe pul 1923 yılının Ekim ayında Mahmudê Berzencî yönetimindeki Güney Kürdistan Krallığı tarafından, idarî işlerde kullanılacak damga pulu olarak bastırıldı. Fiyatlarına göre 3 çeşit olarak renkli kağıtlar üzerinde bastırılan damga pullarının yeşili, 8 Ane …
Şark ve Kurdistan, 1908′de yayın hayatına başladı. İstanbul’da haftada iki kez çıkarılan 4 sayfalık gazetenin tüm yazıları Arapça harflerle Türkçe’ydi. Kaç sayı çıktığı bilinmeyen gazetede ağırlıklı olarak Kürdistan’ın durumu,
1925 Şeyh Said isyanından sonra, 1 Temmuz 2005′ten başlayarak 7.800 Kürt ailesi sürgüne gönderildi. Yaklaşık iki yıl sonra Bilhamdun’da kurulan birleşik Kürt örgütü Xoybun’un yönettiği Ağrı Ayaklanması’nın sonuçları ve akabinde 7 Eylül 1930′da Ağrı Kürt …
Uske
Kürt Tarihi, araştırmacıların ilgi odağı olamaya devam ediyor.
Her bulunan yeni bir belge Orta Anadolu Kürt Tarihini yeniden yazmaya ve düzenlemeye itiyor.
‘Bu belge kesinlik kazanıyor’ ya da ‘kesin tespit şudur’
1. Dünya Savaşı boyunca Rusya-Osmanlı İmparatorluğu sınırındaki Ermeni ulusalcı birlikleri, Osmanlılara karşı Rus orduları yanında savaştılar. Yerli Ermenilerin durumlarından kuşku duyan Jön Türkler, Ermenilerin Suriye’nin kuzeyindeki yörelere göçürülmesine karar verdiler. Ancak, 1915 yılı baharındaki bu …
